Jitsvinger

Afrikaaps 101: een introductie met Jitsvinger

Dekolonisatie door muziek

Muziek heeft de kracht om geschiedenis, identiteit en verzet in één adem mee te dragen. In dit artikel verkennen we dekolonisatie via geluid: hoe taal en ritme dominante verhalen kunnen bevragen en herschrijven. Onze gids in deze luistertocht is Quintin Goliath, beter bekend als Jitsvinger—meervoudig prijswinnend performing artist uit Kaapstad en grondlegger van Afrikaaps.

 

Header beeld door Newton Stanford

Deze feature bestaat uit twee delen. In deel I volgen we Jitsvingers artistieke reis en zijn relatie met taal. In de song breakdown van deel II verschuift het gesprek naar aandachtig luisteren: we duiken in vier tracks en leggen de ideeën, invloeden en culturele lagen bloot die in zijn sound besloten liggen. 


Deel I: Taal, identiteit en verhalen uit de Cape Flats

Jitsvinger groeide op in de Cape Flats—een gebied dat gevormd werd door gedwongen verhuizingen tijdens apartheid en dat nog altijd te maken heeft met hardnekkige stereotypering. Zijn spel met woorden begon al vroeg. Wat startte als speels experimenteren—freestylen met vrienden, spelen met ritme en klank—openbaarde gaandeweg de politieke én poëtische kracht van taal.

Vandaag beweegt Jitsvinger zich moeiteloos tussen rollen: schrijver, componist, dichter, performing artist en educator. Centraal in zijn werk staat Afrikaaps, een term die hij zelf introduceerde om Afrikaans te herpositioneren: niet als taal van koloniale macht, maar als een levende taal gevormd door gemarginaliseerde gemeenschappen.

''Kun je jezelf voorstellen aan mensen die je voor het eerst ontdekken?''

Jitsvinger: "Ik ben een artiest—ik doe spoken word, muziek, storytelling. Ik zie mezelf als een woordkunstenaar. Alles wat ik maak komt voort uit mijn eigen woorden, mijn eigen ervaringen. Ik hou van verhalen vertellen. Het draait in mijn werk om waar ik vandaan kom: de Cape Flats, de kasi1, de straat. Dáár leven de verhalen. Storytelling is voor ons ook educatie. Het is hoe we geschiedenis delen, hoe we kennis doorgeven."

 

1Kasi: een buurt in of rond een stad waar overwegend zwarte Zuid-Afrikanen wonen

Jitsvinger
Jitsvinger. Fotografie door Newton Stanford

''Hoe heeft opgroeien in de Cape Flats jou gevormd als artiest?''

Jitsvinger: "Ik groeide op in een tijd van strijd, gekenmerkt door apartheid, protesten en de State of Emergency. Als kind snap je dat niet volledig, maar je vóélt het wel. Er waren vaak demonstraties, politie met traangas… soms kon je gewoon niet naar school. Of dan zat je in de klas en ineens ligt alles stil omdat er buiten iets gebeurt.

Maar tegelijkertijd was er een sterke community feeling, verzet en expressie. Dat heeft mij gevormd. Het maakte me bewust van het feit dat kunst niet alleen entertainment is—het is een stem."

Er waren vaak demonstraties, politie met traangas… soms kon je gewoon niet naar school.
Jitsvinger

"Je muziek combineert Afrikaans en Engels op een heel eigen manier. Kun je meer vertellen over Afrikaaps?"

Jitsvinger: "Afrikaaps is voor mij zowel een taal als een vorm van terugclaimen. Het komt voort uit hoe mensen op de Cape Flats écht spreken: een natuurlijke mix van Afrikaans, Engels en andere invloeden, gevormd door geschiedenis, community en echte ervaringen. Toen we opgroeiden, dachten we daar niet over na. Zo communiceerden we gewoon. Zo vertelden we verhalen. Zo begrepen we de wereld.

Maar er was altijd dat idee van buitenaf dat 'correct' Afrikaans op een bepaalde manier moest klinken—formeler, netter. De manier waarop wij spraken werd vaak weggezet als minderwaardig. Afrikaaps gaat daar tegenin. Het zegt: deze manier van spreken is valide. Het draagt geschiedenis, het draagt identiteit. Het is geen gebroken Afrikaans—het is een volwaardige expressie van wie wij zijn."

"In je werk speelt identiteit en representatie een grote rol."

Jitsvinger: "Absoluut. Representatie doet ertoe. Het beeld van de Cape Flats in de media is vaak negatief—veel geweld, criminaliteit, struggle. Maar dat is niet het hele verhaal. Er is daar óók menselijkheid, cultuur, creativiteit, liefde en veerkracht. Dat zijn de verhalen die ik wil vertellen. Want als je steeds maar één narratief herhaalt, gaan mensen geloven dat dat alles is wat daar bestaat."

Jistvinger (Quintin Goliath) tijdens repetities. Achter hem zit Nomapostile Nyiki. Foto: Ashraf Hendricks
Jistvinger tijdens repetities. Achter hem zit Nomapostile Nyiki. Foto: Ashraf Hendricks

"Laten we het over je muzikale invloeden hebben. Waar komt jouw sound vandaan?"

Jitsvinger: "Muziek was altijd aanwezig in mijn familie. Mijn vader hield van muziek—gospel, maar ook The Beatles, Phil Collins en Percy Sledge. Er stond altijd muziek aan in huis. Op familiefeestjes zongen en dansten we, mixten we stijlen. Daar is het begonnen. Mijn sound is dus een blend van hiphop, jazz, gospel en Afrikaanse invloeden. Alles hangt met elkaar samen.’"

Mijn sound is een blend van hiphop, jazz, gospel en Afrikaanse invloeden. Alles hangt met elkaar samen.
Jitsvinger

''Als iemand jouw muziek voor het eerst hoort—wat hoop je dat ze voelen?''

Jitsvinger: "Dat er meer is dan het verhaal dat over ons verteld wordt. Meer dan wat je ziet in de media. Meer dan stereotypes. Er is zoveel diepte, cultuur en menselijkheid. Ik hoop dat nieuwe luisteraars de muziek gewoon omarmen. De energie voelen. De taal. Het ritme. Dat ze iets echts voelen. Verbinding. Dat ze begrijpen waar we vandaan komen.

En ook: blijf jong in je denken. Blijf open. Muziek brengt mensen samen."

"Laatste vraag, voordat we de nummers induiken. Wat houd je gemotiveerd?"

Jitsvinger: "Familie. Community. Een doel. Het vuur komt voort uit weten waarom je dit doet. Het is niet alleen performance—het is iets groters. Het gaat om frequentie, energie, wat je een ruimte binnenbrengt. Niet alleen voor mezelf—maar voor de community."

 

Deel II: Song Breakdown

We duiken de muziek in, met Jitsvinger als gids langs een selectie van zijn songs. Track voor track ontrafelt hij de ideeën, taalspelletjes en lagen die zijn werk kleuren.

1. Identity - Benjamin Jeptha feat. Jitsvinger & Eden Myrrh

Jitsvinger: "Deze track begint met vragen. Echte vragen—over wie we zijn. “What is the value of our skin? The language we speak? The culture we embrace?” Het gaat over identiteit, en over het durven bevragen daarvan. Want veel van wie we denken te zijn, komt voort uit het beeld dat anderen van ons hebben. Dit nummer zet daar iets tegenover: een nieuwe definitie, een beter begrip van jezelf.

De zin “in opstand met die tong van ’n bom, plant dit in die kop” gaat over rebelleren met de tong. Taal is krachtig. Wat je zegt, en hóé je het zegt, plant iets in de hoofden van mensen. Dat kan exploderen, perspectieven verschuiven. Voor mij gaat het hier over taal als instrument van verzet, maar ook van bewustwording. Zodra iets in je hoofd geplant is, begint het te groeien".

In opstand met die tong van ‘n bom, plant dit in die kop
Jitsvinger in Identity

Songtekst

[Verse 1: Jitsvinger]
Kom ons vra ons self wat is die waarde van ons vel
Die taal waarin ons gesels die culture wat ons omhels
‘n Figment van iemand anders se vision ek confront dit
Met ‘n nuwe definition better knowledge of self
In opstand met die tong van ‘n bom, plant dit in die kop
Want steriotipiese images verdom die flam
Is die spirit en die pride vir ‘n moment society se noms
Verstom met violence
Ek wip in die pilot seat
Live met die guidance leaps and bounds beyond defeat
Coloured anomaly bra hier kom ek sonder die slawe status deur
Koliniaale goverment polisies beskadig
Nog in die nuus oor wapens of is dit iets oor drugs
Comic relief vir clowns, sonder material met substance
Verdiep jou gedagtes, stiek uit jou bang ding
Jou view is corrupted, divide and rule is die culprit
Indiginous beteken ook is my land but
Wie ek is word vervang met 'coloureds'
So wat van my san roots
Gemeng in die bloed, die rebel is hooked
Progression is die next step, jiks
Nou breek uit op die vloer raak wys
Nou battle ek die bourgeoisie
Rattle in jou boots kaptein
Slaapende reus van waar ek die uit dag het gekom
Laat dit gebeur stiek uit
 
[Chorus: Eden Myrrh]
Look what we became
Though we don’t know where from
We got a name and a past
Somewhere in the middle, we're cursed
We're finding light in the dark
People not liking the dark
Oooh

Look what we've become
Though we don’t know where we're from
Identity lost somewhere in the middle, we're curse
We found a light in the dark
People not liking the dark
We’re a nation still finding its heart
Its heart, its heart

[Verse 2: Jitsvinger]
Kom ons vra ons self wat is die waarde van ons vel
Die taal waarin ons gesels die culture wat ons omhels
‘n Figment van iemand anders se vision ek confront dit
Met ‘n nuwe definition better knowledge of self
In opstand met die tong van ‘n bom, plant dit in die kop
Want steriotipiese images verdom die flam
Is die spirit en die pride vir ‘n moment society se nom
Verstom met violence
Ek wip in die pilot seat
Live met die guidance leaps and bounds beyond defeat
Coloured anomaly bra hier kom ek sonder die slawe status deur
Koliniaale goverment polisies beskadig
Nog in die nuus oor wapens of is dit iets oor drugs
Comic relief for clowns, sonder material met substance
Verdiep jou gedagtes, stiek uit jou bang ding
Jou view is corrupted, divide and rule is die culprit
Indiginous beteken ook is my land but
Wie ek is word vervang met 'Coloureds'
So wat van my San roots
Gemeng in die bloed, die rebel is hooked
Progression is die next step, jiks
Nou breek uit op die vloer raak wys
Nou battle ek die bourgeoisie
Rattle in jou boots kaptein
Slaapende reus van waar ek die uit dag het gekom
Laat dit gebeur stiek uit
[Chorus: Eden Myrrh]
Look what we became
Though we don’t know where from
We got a name and a past
Somewhere in the middle, we're cursed
We're finding light in the dark
People not liking the dark
Oooh

Look what we've become
Though we don’t know where we're from
Identity lost somewhere in the middle, we're curse
We found a light in the dark
People not liking the dark
We’re a nation still finding its heart

Look what we become
Though we don’t know where we're from
We got a name and a past
Somewhere in the middle, we're cursed
We find a light in the dark
People not liking the dark

Look what we've become
Though we don’t know where from
Identity lost somewhere in the middle
We're cursed, we find a light in the dark
People not liking the dark
[Outro: Eden Myrrh]
We finding light in the dark
People not...
People not...
People not liking the dark
We find a light in the dark
People not liking the dark
We find a light in the dark
People not liking the dark

2. Jitsvinger - Breinsuiker feat. Akwasi

Jitsvinger: "Breinsuiker is… mentale zoetheid. Het gaat niet om oppervlakkige aantrekkingskracht, maar om aangetrokken worden tot iemands mind. Iemand die je denken prikkelt. “Niemand het ’n smaak soos jy nie”—niemand smaakt zoals jij. Dat is zeldzaam.

Het nummer gaat over verbinding via gedachten. Over iemand die je uitdaagt, die je hoofd laat bewegen, die ruimte opent zodat je vrijer kunt denken".

Niemand het ’n smaak soos jy nie
Jitsvinger in Breinsuiker

Songtekst

Vers 1

Jis-jis-jaaaa
Ahaa..
Soek daai brein
Soek daai brein
Soek daai brein
(Kwaai)
Checkít

Ooee gorgeous, waar sal ek begin?
Settle innie mood
Laat ek jou bedaar met lekker blues chords
Op die guitar met 'n Spanish move
En pour my thoughts oorie pentatonic skaal wat ge-"loop" word

Gooi jou skouers op gemak
Djys te oulik,
Wonderlik, move soes djy voel
Byt jou onderlip
Ek hou dik en observe wat djy ondervind
En tokkel dit met my kop chocolates
Hier is nog 'n stuk

Ek druk ‘it stout
Binneboud, dik gesout
Limits word min soes ons klim
Dit grip en ‘it klou
My verse druk ek in jou mik
Simmer down,
Sections word gelig op relax mode
Ons chill vanaand

Los die stres af
Poenas, skop jou skoene yt
Voel verlig soos ek die tension yt jou voete vrywe
Toegegooi van ‘ie pleasure,
Daai is die move
Babes, glo my: die‘s net die wegtrek
Laat ek proe....

Chorus
Breinsuiker,
Niemand het ‘n smaak soos djy nie
Soet goed is skaars so,
Kyk hie’ ek soek daai Breinsuiker
‘n Smart individual altyd onder kaarte
Wat met my gedagte vry
Dies Breinsuiker,
Niemand het ‘n smaak soes djy nie
Soet goed is skaars so,
Kyk hie’ ek soek daai Breinsuiker
‘n Smart individual wat my stimulate
Ek is down vir my slim getuie

Vers 2
Checkit,

Side B vi jou Einstein
Hier kom nog 'n stanza times vier
Twice as nice
Opposites word betrokke
Van soggens tot die volgende oggend
Like-mindeds op soek?
Lok hulle in!

Hou die prente weg ons kan dit skets met net die woordeskat
Werk jou intellek, jou cerebellum word oorgevat
Finesse jou nerves ek is reg om te serve
Slip in attack mode, ek hou jou in check hoor net die purr

"Djys poenankies ek wil jou sommer op eet"

Soes 'n boks delights alleen sonder stop
Soet, sexy en sopnat
Sapiosexually ge-olie vi tackle mentally
Sy ken haar storie

Al issie uiterlike mooi
Vi my sit dit binne
Jou wysheid laat my kwyl onmiddelik
Spin dit in 'n sin op 'n sin
ô! Versin is ek
Gorgeous het my al om haar vingers
ô! Is dit lekker??!

Witty en soe aan,
Daars nooit 'n kaart missing
Ek geniet myself met haar level bokant matriek
Hoë graad asb die’s moerse quality
Ek sal haar voete soen om haar boeke te dra
Vir…
Chorus
Breinsuiker,
Niemand het ‘n smaak soos djy nie
Soet goed is skaars so,
Kyk hie’ ek soek daai Breinsuiker
‘n Smart individual altyd onder karate
Wat met my gedagte vry
Breinsuiker,
Niemand het ‘n smaak soes djy nie
Soet goed is skaars so,
Kyk hie’ ek soek daai Breinsuiker
‘n Smart individual wat my stimulate
Ek is down vir my slim getuie

3. Skiroemba - Jitsvinger feat. Youngsta, Monox

Jitsvinger: "Het woordspel in mijn muziek begint altijd bij de beat. Eerst luister je: welk ritme zit erin, welke beweging. Daarna komen de woorden. Dan ga ik spelen. Afrikaans geeft je daar veel vrijheid in. Klanken stapelen, sounds laten botsen, texturen maken. Soms draait het niet eens alleen om betekenis, maar om impact. Hoe het binnenkomt. Het geluid, het ritme, de herhaling."

Kalm is die wenner
Muscle op die kennebak is ‘n machine
Jitsvinger in Skiroemba

Songtekst

Jitsvinger vers:
Jitsvinger die man in’ie middel
Terug vir’ie aksie
Begin’ie round met ‘n manoeuvre
Klank is ‘n bazooka
Movement uit die Kaap is lank overdue
Ma se kind ek belowe
Wikkel ‘ie plate, ruk uit die bass bins
Lig op’ie vuiste sit die wapens in’ie safe
Skud die bewysstuke
Tyd vir radikale rukke verlaat jou in ‘n vibe stukkende huise
HOE LYK HULLE!!??
Vanaf’ie stoep af is’it too damn duidelik
Raak woelig, sit ‘n skyf in’it
Funky skanky Buddah
Ge-park in’ie palm vannie medulla
Flêtse emcee van ‘ie get-go
Flex op ‘n def beat daai’s WESKUS fris
In effect, bekstuk spit bullets yt die boeke
Boekant al’ie gevrektes!
Hardloop met die ammo
Tel op by die kilo
Kalm is die wenner
Muscle op die kennebak is ‘n machine
Klem-in-die-kaak se chemical sit panic in elke mechanic
Met die remedy by die supply
Is julle met my?
Honderd present rymklets tref met ‘n vet vyf
Teen’ie bek
Hier’s nog vir julle
Jitsvinger kom met die sterk medisyne

MONOX: Chorus
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Kom luister na my melodie
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Ons doen’it met ‘n harmonie
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Kyk hoe lekker garrit hie’
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Is ‘n poenankankie yeeeeh!
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Kom luister na my melodie
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Ons doen’it met ‘n harmonie
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Kyk hoe lekker garrit hie’
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Is ‘n poenankankie yeeeeh!!

Youngsta vers:
Jitsvinger salute dit is ‘ie young one
Stiek yt wild: Y-Gen gazlam
I got a bakkie fulla ouens, Bantam or a Hilux
Now put your Y’s up for the Y-Gen
We styling, our time spent either writing or rhyming
I’m grinding, nevermind them I’m timing, go high-end
Even when I stop I won’t be behind them!
Coz the ouens got left in the race
The gun went off still standing in place
I’m in the lead no man could’ve chase
Now brace yourself you got slapped in the face
Sorry, harties, kwaad raak speel’ie saam ‘ie
Rather be Mahatma Ghandi
Fighting the power and now he’s a teacher
Aweh Jits, yor I’m so proud of the feature!
Is it?
Is soe my broe,
Us two is a like a G-thang
Goku, Dragonball Z with a Kaapstad twist
Coz I change Super Sayan any time I lus
Like: uuuuuuur!!!
Stronger than Rambo
Young’ with a chiskop Jits with an afro
But that don’t define us
You know where to find us
In CPT amongst the best of the rhymers
It’s Young!!

MONOX: Chorus
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Kom luister na my melodie
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Ons doen’it met ‘n harmonie
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Kyk hoe lekker garrit hie’
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Is ‘n poenankankie yeeeeh!
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Kom luister na my melodie
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Ons doen’it met ‘n harmonie
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Kyk hoe lekker garrit hie’
(SKIROEMBA! Ah-Rah-Ri-ô) Is ‘n poenankankie yeeeeh!!

Skiroemba
Soundsystem, larrit doema!
Almal op’ie park is woelag!
Summertime vibes, koel af!
Movement soldaat, salute ya!
Almal op’ie yard, van’ie stoep af!
Jy sit nog op jou gat, kavuka!
Jitsvinger, Youngsta: is ‘n poenankanankie yeeeeeeh!

Skiroemba
Six by nines larrit doema!
My whole drape lyn is woelag!
One comma five vir’ie koel af!
Ouens op’ie blok, salute ya!
Ou bra staan op van’ie stoep af!
Waar gaan jy nou? Kavuka!
Jitsvinger, Youngsta: is ‘n poenankanankie yeeeeeh!!

4. “Hoe Lyk Hulle” - Jitsvinger feat. Roksha

Jitsvinger: "Dit nummer gaat over eenheid. “Saamstaan issie movement”—samen staan is de beweging. Of het nou bij liveshows is, op cd, cassette of welke vorm dan ook: het gaat om mensen samenbrengen via muziek.

De titel Hoe lyk hulle gaat over herkenning. Wie zijn zij? Waar staan ze voor? Het gaat om jezelf terugzien in de beweging, in de mensen om je heen. En ook om het vieren van wat goed gaat. Tegenwoordig zijn mensen zo gefocust op negativiteit, zeker op social media. We vergeten soms om op te kijken, om dingen te waarderen. Dit nummer brengt bewust iets positiefs de ruimte in".

Saamstaan issie movement soldaat
Jitsvinger in Hoe Lyk Hulle

Songtekst

Nou begin die excitement
Ek skud die mic soes ‘n blinkplaat en maak moves,
Staan soe, flight-case innie bagasie rak
Is daai tyd, nou rukkie ding tot laat toe

My taktieke huisves soes ‘n baksteen hou
Klassieke rymklets sonder tuxedo’s en cufflinks
Flow is fantasties soes ‘n paar Grassies suedes
Cousin, getuig: hiers ons!
Op elke blok en al wat geluister word
Is yt met ‘n force
Ek sorg vi kwaliteit
Van Kuila tot innie Clark Estate
Ek hou die fort

Niks lekker nie, hoor die man?
Lig die energy, is annie brand
Jou drie blikkies, kennetjie en aan-ann
Wenners innie tragedy struggle continue

Saamstaan issie movement soldaat
Ek unite hulle, plaaslik of oor CD
Kasset of ‘n LP
Perform ‘n revolution lankal overdue

Die salute sittie Vlak juis innie kol
Soe rukkie jol ennie yard, check’ie vocal
‘n Globetrotter, soe vat dies en hou dop,
Die host vanaand: Jitsvinger
Ennie style: Original for Life!

CHORUS
Change die kanale
Skyf ‘n bietjie nader
Hoe lyk hulle?
Vir ‘n uiternasionale flavour
Die is dan gevaarlik
Hoe lyk hulle?

VERS TWEE
Hiers daai bobbin karakter sonder flop
Tjaks in jou lokasie oppie job
Operate die vloer tot daar by die pool borde
Koppel oppie route, smokkel yt die boot
Officer, dies bokant die law soes geheime dienste
Hiers daai medisyne vir pyn verlies
Die aim is innie bewyse
Edutainment net die einste kopstof byrie dosyne!

Flows yt die Argitekbek hou die Kaap vernac perfek
Nogge dose laat die can’t-gets connect!
Met die mic dek ekkie tafel
Klem innie kaak-so lyk die saak?
Behep is hulle!

Druk oppie nommer, die gaan vir elke soldier
Slaties tussen’ie brasse, daars’ie foutie
Wat?
Jits blaas die article
Tot laat toe
Ennie style: ORIGINAL FOR LIFE!

CHORUS
Change die kanale
Skyf ‘n bietjie nader
Hoe lyk hulle?
Vir ‘n uiternasionale flavour
Die is dan gevaarlik
Hoe lyk hulle?
Change die kanale
Skyf ‘n bietjie nader
Hoe lyk hulle?
Vir ‘n uiternasionale flavour
Die is dan gevaarlik
Hoe lyk hulle?

Volg Jitsvinger

Een grote dank aan Jitsvinger voor het delen van zijn verhaal.
Check zijn nieuwste release DJAS EFX en ontdek meer van zijn werk via:

Bandcamp / YouTube / Website / Instagram / Facebook


Download Jitsvingers originele tracks uit dit artikel via onderstaande links: